Lời xin lỗi và người đánh máy

Em là người có lỗi

Em là người có lỗi

Tuần vừa qua, tai hoạ ập đến Vũng Áng. Giàn giáo công trình đổ sập,  khiến 13 người thiệt mạng và hàng chục người khác bị thương. Sau sự cố, đại diện nhà thầu từ Hàn Quốc đã cúi đầu xin lỗi các nạn nhân và nhân dân Việt Nam.

Mất mát về sinh mạng là không thể bù đắp, và dù lỗi thuộc về ai và có bồi thường gì đi chăng nữa, hậu quả để lại vẫn quá tang thương. Thế nhưng cái cúi đầu của họ phần nào đó thể hiện tinh thần dám nhận trách nhiệm của người đứng đầu, cho thấy sự hối lỗi trước vong linh của những người đã khuất.

Hành động này làm tôi nhớ đến hình ảnh cúi đầu của đại sứ và nhà thầu Nhật Bản trong vụ sập cầu Cần Thơ tám năm về trước. Năm ngoái, họ tiếp tục quay lại Cần Thơ để xin lỗi và tưởng niệm.

Những việc tưởng như rất bình thường trong văn hoá Bắc Á lại trở nên bất thường ở Việt Nam. Nhìn vào người Nhật, người Hàn, chúng ta mới nhận ra rằng đã từ rất lâu rồi chưa được nghe lời xin lỗi nào từ những người có trách nhiệm sau khi xẩy ra sự cố. Và đó hẳn nhiên không phải là bởi những công trình, chính sách ở Việt Nam đều hoàn hảo.

Thay vào đó, chúng ta có “cây cầu tạo hình chữ V”, “đường cong mềm mại”, “lỗi đánh máy”, hay “rút kinh nghiệm và kiểm điểm sâu sắc”. Cả một kho tàng ngôn ngữ được sử dụng chỉ để tránh hai từ mà chúng ta thường dạy trẻ con từ bé: “xin lỗi”.

Câu chuyện chặt cây ở Hà Nội có lẽ là một ví dụ điển hình. Mặc dù chưa có kết luận thanh tra cuối cùng về sai phạm, cơ quan chức năng thủ đô đã nhận khuyết điểm và thiếu sót do “nóng vội”.

Vậy nhưng khi hành động chặt cây đã tạm dừng, cán bộ bị đình chỉ để phục vụ điều tra, môi trường và cảnh quan thủ đô bị phá huỷ, vẫn chưa có một lời xin lỗi nào chuyển đến người dân. Kể cả khi người ta phải âm thầm thay cây mới giữa đêm trên đường Nguyễn Chí Thanh, dường như chưa ai thấy rằng mình đã sai.

Câu chuyện, bởi thế, đã không còn dừng lại ở việc đúng hay sai nữa, mà là thái độ ứng xử trước sự cố. Theo tôi, chính việc không dám thẳng thắn thừa nhận sai lầm đã tác động đến tâm lý ngại phát biểu ý kiến, đặc biệt là ý kiến khác biệt, phản biện, trong xã hội. Như trong câu chuyện bộ quần áo mới của hoàng đế, khi người có quyền lực không nhìn vào sự thật thì không ai dám lên tiếng, dù thực tế có thể rõ ràng như việc “hoàng đế cởi truồng”.

Mới đây, trường Đại học Lâm Nghiệp thậm chí còn có văn bản yêu cầu cán bộ, học sinh nhà trường không phát ngôn nếu không được phép.

Bỏ qua câu chuyện bi hài do lỗi của “người đánh máy”, tôi cho rằng đây là một hiện tượng đáng buồn. Một xã hội chỉ thực sự phát triển lành mạnh nếu việc tranh luận công khai, minh bạch, có tính xây dựng được ủng hộ, đặc biệt là với những vấn đề hệ trọng trong đời sống. Đó không phải là để chứng tỏ ai đúng ai sai, ai thắng ai thua, mà là nhằm tìm ra những lựa chọn tốt nhất cho người dân và đất nước.

Con người không phải là thánh thần, có thể phạm sai lầm, thậm chí là những sai lầm khủng khiếp. Điều quan trọng là sau khi nhận ra những sai lầm đó, người ta hành xử ra sao. Nguyên thủ tướng Tây Đức Willy Brandt, trong lần đến thăm Warsaw, đã quỳ gối trước đài tưởng niệm nạn nhân Do Thái trong Thế chiến Đệ nhị. Hành động đó đáng giá gấp vạn lần số tiền bồi thường mà nước Đức bỏ ra, giúp hàn gắn vết thương tưởng như không bao giờ lành với nước láng giềng. Hiện nay, Ba Lan và Đức là hai đối tác thương mại lớn nhất của nhau ở châu Âu.

Những cái cây mới ở Hà Nội có lẽ rồi cũng mọc lên, con đường sẽ phủ xanh trở lại và người ta sẽ quên đi những ngày tháng Ba với hàng cây bị chặt. Người ta cũng có thể quên đi việc sửa sai diễn ra như thế nào, nhưng điều đọng lại sẽ là cách Hà Nội thể hiện trách nhiệm của mình trong sự việc. Giá như có một cái cúi đầu và lời xin lỗi, toàn bộ câu chuyện đã có thể trở thành một điểm sáng trong mối quan hệ giữa chính quyền và người dân.

Phải sửa sai sau khi làm sai là việc đương nhiên, nhưng điều chúng ta muốn thấy nhiều hơn là thái độ tiếp thu chân thành và cầu thị. Như câu mà các bạn trẻ thường hay nói với nhau, “ghét là ghét cái thái độ”. Muốn người dân hiểu và thông cảm, nhiều khi chỉ cần một lời xin lỗi.

4 comments

  1. thực ra éo ai quan tâm đến xin lỗi xong thì làm gì và làm thế nào để những vòng tròn sai-sửa-dăm bữa-lại sai nó không tiếp tục xảy ra, vì không có cái áp lực nào buộc người ta thay đổi hết. Nó giống như bún mắng cháo chửi, ông còn ăn, khách còn đông thì chủ quán sao phải lịch sự?

    Vấn đề là người Việt vốn lảng tránh thể hiện thái độ, không có hành vi thể hiện thái độ đủ mạnh, xã hội được xây dựng trên cơ sở nỗi sợ hãi chứ không phải pháp quyền, mà sự dồn nén lại chưa đủ để gây ra một vụ nổ, nên những gì đang diễn ra cũng chỉ như một tiếng thở dài từ tận đáy lòng có mùi thum thủm.

    1. Ờ, ông nói chuẩn đấy. Thực ra đoạn tôi muốn nhấn mạnh nhất trong bài là
      “Một xã hội chỉ thực sự phát triển lành mạnh nếu việc tranh luận công khai, minh bạch, có tính xây dựng được ủng hộ, đặc biệt là với những vấn đề hệ trọng trong đời sống.”
      Nhưng các Napoleon bựa quá, cũng phải nhắc khéo tí. Nhắc mạnh quá thì không được. Trước tiên các bác còn chưa nhận lỗi thì ai dám chửi các bác ấy? lại bảo là diễn biến hoà bình thì bỏ mẹ.

  2. Tom Taw · · Reply

    Để thay đổi được thái độ, ý thức của con người cần thời gian và sự đổi mới tích cực của nền giáo dục.

  3. cảm ơn bài viết thật…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

A Note From Abroad

“Twenty years from now you will be more disappointed by the things that you didn’t do than by the ones you did do. So throw off the bowlines. Sailaway from the safe harbor. Catch the trade winds in your sails. Explore. Dream. Discover.” ~ Mark Twain

thôn Sấu

Quê hương yêu dấu (Dọc hành chấm đứng). Xin các bạn vui lòng ghi rõ nguồn và dẫn link đến trang này nếu đăng lại bài của tôi

nat chukim

'anh cứ như thế này, sẽ chẳng có người phụ nữ nào yêu anh đâu'

Blog Chuyện Bâng Quơ

Muốn viết truyện hay phải liều viết truyện không hay trước đã.

Kim Dung/Kỳ Duyên

Yêu cần tri kỷ, viết cần tri âm

breathing & playing

mindfulness, yoga, food, health, travels

Thanh Nguyên

Its my nest <3

Enrique Núñez Mussa, Journalist/Periodista

Work portfolio/Portafolio de trabajos

Notebook

Theory blog of a Marxist-Leninist writer.

Minh Thi's blog

pieces of me

Pawpaw's Traveling

Artwork Collection By Pawpaw... "Wherever you stand be the soul of that place." - Rumi

Le Minh Khai's SEAsian History Blog

Always rethinking the Southeast Asian past

%d bloggers like this: